.

ابليس كيست؟

     ابليس موجودي است از آفريده هاي پروردگار كه مانند انسان داراي اراده و شعور بوده و بشر را دعوت به شر نموده و به سوي گناهان سوق مي دهد اين موجود قبل از اين كه انساني به وجود آيد با ملائكه مي زيسته و هيچ امتيازي از آنان نداشته پس از اين كه آدم پا به عرصه وجود گذاشت وي از صف فرشتگان خارج شده برخلاف آنان در راه شر و فساد افتاد و سرانجام كارش به اين جا رسيد كه تمامي انحراف ها و شقاوت ها و گمراهي ها و باطلي كه در بشر به وقوع مي پيوندد همه به يك مستند به وي شود بر عكس ملائكه كه هر فردي از افراد بشر به سوي غايت سعادت و سرمنزل كمال و مقام قرب پروردگار راه يافته و مي يابد هدايتش به يك حساب مستند به آن ها است.( ترجمه تفسيرالميزان / ج ۸ / ص ۵۸)

معنای لغوی ((ابلیس)) چیست؟

          در قرآن گاه کلمه شیطان مترادف با ابلیس آمده است. (بقره / ۳۶ - اعراف / ۲۰ - طه / ۱۲۰)    وابلیس نام خاص است برای موجودی که از فرمان خدا سرپیچی نمود و از درگاه ربوبی رانده شد و نیز اسم عام است برای شیاطین.

          لغت شناسان مسلمان از دو جهت به این واژه پرداختند. برخی برای آن ریشه ی عربی فرض کرده و گفته اند که ابلیس از ریشه ((بلس)) مشتق است. باب افعال این کلمه ابلس - یبلس - ابلاسا است.اساسا به معنی نومید شدن و گاه نومید کردن است. این معنی پنج بار در قرآن آمده است. (یبلس المجرمون . روم /۱۲ - مبلسون . انعام / ۴۴ - مومنون / ۷۷ - مبلسین . روم / ۴۹) در تفسیر طبری آمده است که ابلیس بر وزن افعیل از الابلاس یعنی نومید شدن از خیر و پشیمانی و اندوه و معنای دیگر ابلاس سکوت است و مبلس به معنی مرد ساکت شده از بیم و اندوه و همچنین ابلاس به معنی حیرت نیز آمده است. (دایره المعارف بزرگ اسلام. ج ۲ . ص ۵۹۲) اما مراد از این کلمه در قرآن مجید موجودی است زنده - باشعور - مکلف - نامرئی - فریبکار و ... که از امر خداوند سرپیچید و به آدم سجده نکرد در نتیجه رانده شد و مستحق عذاب و لعن گردید. او در قرآن اکثرا به نام شیطان خوانده شد و فقط یازده محل ابلیس بار رفته است. در تفسیر مجمع البیان آمده است که ابلیس نام غیر عربی است و قومی گفته اند که عربی است و از ابلاس مشتق است در صحاح و قاموس آن را عربی و از ابلاس گرفته است . اگر چنان که نقل شد ثابت شود که اسم اصلی آن عزازیل و کلمه ابلیس عربی است صفت بوده آن بهتر به نظر می رسد در صافی از حضرت امام رضا (علیه السلام) نقل شده است که نام او حارث بوده ابلیس نامیده شد زیرا که از رحمت خدا مایوس گردید. (قاموس قرآن / ج ۱ / ص ۲۲۷)

جنیان و انسان ها چه فایده ای از هم می برند؟

       فایده ای که انسان ها از آن ها می برند این است که جنیان لذائذ و شهوات را در نظر انسان آراسته و آن ها را به این امور سرگرم می کنند. فایده ی دیگری که انسان ها از جنیان برده اند این بود که هر گاه کسی می خواست سفری برود و از جن می ترسید می گفت: به رئیس این وادی پناه می برم و می رفت و نمی ترسید. این عمل را پناه خواستن از جنیان می دانستند و معتقد بودند که جنیان هم آن ها را پناه می دهند. چنان که خداوند متعال می فرماید:(( و انه کان رجال من الانس ...)) (جن / ۶) چنین بود که مردانی از آدمیان به مردانی از جنیان پناه می بردند و بر طغیانشان بیفزودند. اما فایده ای که جنیان از آدمیان بردند این بود که جنیان معتقد بودند که انسان ها به نفع و ضرر ایشان اعتقاد دارند و به آن ها پناه می برند و از این راه شاد می شدند و نفع می بردند. (ترجمه تفسیر مجمع البیان / ج ۸ / ص ۲۷۳) .

     مقاتل گوید: اول کسی که به جن پناه برد قومی از ((یمن)) بود سپس ((بنی حنیفه)) پناه بردند. آن گاه در میان عرب شیوع پیدا کرد. (ترجمه تفسیر مجمع البیان / ج ۳۵ / ص ۳۷۱).

چرا به انسان , انسان و به جن , جن می گویند؟

          مجمع البحرین می نویسد: چون انسان ها با هم انس می گیرند و دیده می شوند ولی جن با هم انس نمی گیرند و دیده نمی شوند. (تفسیر ابوالفتوح رازی / ج ۲ / ص ۴) به همین دلیل است که به انسان انسان و به جن جن می گویند.

چرا در قرآن جن جلوتر از انسان آمده است؟

          (( ما خلقت الجن و الانس الا لیعبدون)) (ذاریات /۵۶) برای این بود که سخن از خلقت بود و خلقت جن قبل از خلقت انس بوده است. (ترجمه تفسیر مجمع البیان / ج ۱۸ / ص ۶۱۶)

جنیان چه گونه خبر شهادت امام حسین (علیه السلام) را به مردم دادند؟

          محفوظ بن منذر گوید: پیرمردی از بنی تمیم که در (( رابیه)) سکونت داشت به من خبر داد که از پدرم شنیدم که می گفت ما از شهادت امام حسین (علیه السلام) خبر نداشتیم تا این که عاشورا فرا رسید که من با یکی از مردان قبیله در رابیه نشسته بودیم و شنیدیم که هاتفی این اشعار را می خواند:

          (( به خدا سوگند من نزد شما نیامدم تا این که دیدم او حسین گلو بریده و گونه به خاک سائیده در سرزمین طف به روی زمین افتاده بود))

          ((و در اطراف او جوانانی به خاک افتاده بودند که از گلوی همگی خون سرازیر بود. آنان هم چون چراغ هایی بودند که نور آن ها بر سیاهی شب برتری داشت))

          ((و البته من شتر بلند پای خود را به سرعت راندم تا شاید برسم پیش از آن که با حوریان بهشتی هم آغوش شوند))

          ((ولی قدر خداوندی که آن را به انجام رساند مرا مانع شد و البته این امر مقدری بود که خداوند آن را به انجام برد))

          ((حسین (علیه السلام) چراغ پرفروغی بود که از او کسب نور می شد و خداوند می داند که من سخن دروغ و بی پایه نمی گویم))

          ((خداوند درود فرستد بر جسمی که حسین (علیه السلام) آن را در آغوش گرفته همان جسمی که ملازم و هم پیمان نیکی ها بود و حال به قبر سپرده شده است))

          ((او در حال در غرفه های بهشتی در مجاورت رسول خدا (صلی الله علیه و آله) و حضرت وصی علی بن ابیطالب (علیه السلام) و جعفر طیار شاد و مسرور به سر می برد))

          به او گفتم تو کی هستی؟ خدایت رحمت کند. گفت :(( من و پدرم از جن های نصیبین هستیم خواستیم که با جان خود حسین (علیه السلام) را یاری دهیم و چون از سفر حج بازگشتیم دیدیم حضرت به شهادت رسیده است)). (۱)

۱) امالی شیخ مفید / ص ۳۶۴

ملائکه و جن در چه زمانی بر مردم آشکار می شوند؟

        ملائکه و جن در زمان ظهور آقا امام زمان (عج) بر مردم آشکار می شوند و با امام به گفتگو می نشینند. چنان چه مردی با اهل و یاران خود صحبت دارد اصحاب آن حضرت در زمان ظهور ۴۰ هزار ملائکه ۴۰ هزار جن و به روایتی ۴۶ هزار جن می باشد و خداوند حضرت مهدی (عج) را با این لشکر بر عالم ظفر خواهد داد.(۱). هم چنان که لشکرگاه حضرت سلیمان صد فرسنگ بود. ۲۵ فرسنگ برای انسان و ۲۵ فرسنگ برای جن و ۲۵ فرسنگ برای وحوش و ۲۵ فرسنگ برای مرغان (۲).

۱) حق القین / علامه مجلسی / ص۳۸۵

شياطين چه گونه فهميدند كه از رفتن به آسمان ها منع شده اند؟

     ابن عباس روايت كرده است كه پيامبر (ص) جن را نديد و قرآن بر آن ها نخواند مگر روزي با عده اي از اصحابش به بازار عكاظ رفتند و شياطين در آن موقع از رفتن به آسمانها ممنوع و از اخبار سماوي محروم شده بودند. پس به سوي قوم خود برگشته در حالي كه ناراحت بودند. جنيان به آن ها گفتند: چه باكتان است؟ گفتند: بين ما و اخبار آسمان حايل و مانعي واقع شده است و آسماني ها بر ما تير شهاب زده و ما را طرد مي كنند. گفتند اين نيست مگر اين كه كار تازه اي واقع شده است. پس به مشرق و مغرب زمين زدند تا علت منع ورود خود را از آسمان كشف كنند.

     پس عده اي از آن ها كه به سوي تهامه و مكه رفته بودند عبورشان به پيامبر (ص) كه در بازار عكاظ با اصحابش نماز صبح را مي خواند افتاد. پس چون قرآن را شنيدند گوش خود را فرا داده و گفتند: اين است آن چه موجب محروميت ما شده و ميان ما و اخبار سماوي حايل و مانع گرديده است. پس به سوي قوم خود برگشته و گفتند: (( انا سمعنا قرآنا عجبا / يهدي الي الرشد فآمنا به و لن نشرك بربنا احدا)) پس خداوند تعالي به پيامبرش نازل كرد. (( قل اوحي الي انه استمع نفر من الجن))

 (ترجمه تفسیر مجمع البیان. ج ۲۵)

چرا قرآن عجیب است؟

       جنیان هم عاقل مخاطب آشنا به لغت عرب و دانا هستند و تمیز بین معجزه و غیر معجزه را می دادند و ایشان رفتند به سوی قوم خود   و ان ها را دعوت به اسلام کردند و خبر به اعجاز قرآن دادند و این که آن کلام خداست زیرا کلام بندگان و آدمیان تعجب آور و شگفت انگیز نیست. ((انا سمعنا قرآنا عجبا)) . (جن / 1 )  چرا قرآن عجیب است؟ برای این که قران به تالیف و اسلوب مخصوصش از کلام عادی بیرون است و سببش هم از مردم مخفی است . بدون تردید عجیب است و نیز ان با کلام مخلوق در معنی و فصاحت و نظام مباینت دارد. احدی قدرت براوردن مثل ان را ندارد متضمن اخبار پیشین و پسین است ان چه بوده و خواهد بود خدا بر دست مردی ناخوانده درس جاری و ظاهر ساخت. (ترجمه تفسیر مجمع البیان. ج 25 . ص 365 )

پیامبر اعظم (ص) وقتی سوره الرحمن را برای جنیان قرائت فرمود جنیان چه جواب می دادند؟

       محمد بن منکدر از جابربن عبدالله روایت کرده است هنگامی که رسول خدا (ص) سوره الرحمن را برای مردم می خواند ساکت بودند و چیزی نمی گفتند حضرت فرمود هنگامی که من بر جنیان آیه ی ((فبای آلاء ربکما تکذبان )) را می خواندم آنان از شما بهتر جواب می دادند و می گفتند (( لابشی ء من آلائک ربنا تکذب)) (ترجمه تفسیر مجمع البیان ج 23 ص 19)